XVII. yüzyıl âşık edebiyatı döneminin en güçlü dönemlerinden olup önemli sayıda âşık yetişmiştir. Bu âşıklar arasında bir kısmının hayatı ve şiirleri hakkında fazla örneğe rastlanmazken bir kısmının da yüzlerce şiiri günümüze kadar ulaşabilmiştir. Bu yüzyılın âşıkları, toplumun her kesimi tarafından kabul görürken eserleri de günümüze kadar hem sözlü hem de yazılı kaynaklarda ulaşabilmiştir. Bu âşıklar“XVII.YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ” yazısının devamını oku
Kategori arşivleri: Âşıklar
XVI.YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
XVI. yüzyıl divan şiiri alanında önemli temsilciler vardır. Bunlardan bazılarını sayacak olursak Bâkî, Fuzûlî, Nev’î, Rûhî, Hayâlî, Figanî, Zâtî … gibi şairlerdir. Tasavvufi Türk Halk Edebiyatı alanında ise Ahmedi Sârban, Üftade, Pir Sultan Abdal ve Ümmî Sinan gibi önemli şairler yetişmiştir. XVI. yüzyılda elimizde fazla şiiri olmayan pek çok aşık yetişmiştir. Bu âşıklar arasında Armutlu,“XVI.YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ” yazısının devamını oku
XV. YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
Bu yüzyılda divan şiiri alanında önemli temsilciler bulunur. Bunlar arasında Necâtî, Ahmet paşa, Atâî, Hamdullah Hamdî, Mesîhî, Süleyman Çelebi, Hümâmî gibi önemli şairler vardır. Bu şairler bir ölçüde divan şiirinin güçlenmesine ve XVI, XVII ve XVIII. yüzyıl divan şairlerinin yetişmesine katkı sağlamışlardır. Tasavvufî Türk Halk Edebiyatı sahasında ise Eşrefoğlu Rumî ve Hacı Bayram Velî gibi“XV. YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ” yazısının devamını oku
XIV. YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
Bu yüzyılda Âşık Paşa, Kadı Burhaneddin, Ahmedi Dâî, Gülşehrî ve Nesîmî gibi divan şiiri alanında büyük temsilciler vardır. XIV. yüzyılın Tasavvufi Türk Halk Edebiyatı alanında önemli temsilciler ise Kaygusuz Abdal, Sait Emre vb. XIV. yüzyılın ilk âşığının Baykan(Bıkan) adlı şair olduğunu M.Fahrettin Çelik(Kırzıoğlu) belirtir. Bu şairin sadece bir tane eseri bulunmuştur. Fakat bu eserde doğum“XIV. YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ” yazısının devamını oku
XIII. YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
XIII. yüzyılda divan şiiri tarzında eserler veren şairler görülmeye başlar. Bu şairleri sayacak olursak Farsça yazan Mevlâna Celâleddin-i Rûmî, Türkçe yazan şairler de Şeyyad Hamza, Sultan Veled, Ahmet Fakih ve Hoca Dehhânî sayılabilmektedir. Bu yüzyılda tasavvufi Türk halk edebiyatının en önde gelen isimlerinde biri Yunus Emre’dir. Sade dili ve farklı ifade tarzıyla hem kendi döneminde“XIII. YÜZYIL ÂŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ” yazısının devamını oku
XII.YÜZYILDAN XVI.YÜZYILIN SONUNA KADAR ÂŞIK ŞİİRİ VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
XII, XIII ve XV. yüzyılların âşık şiirinin temsilcileri bulunamamaktadır. Bu yüzyıllarda dinî ve tasavvufi halk sahasında öne çıkan ve hece vezniyle de şiirler söyleyip yazan bazı temsilciler bulunur. Bu temsilcileri şu şekilde sıralayabiliriz: XII. Yüzyıl Âşıkları ve Özellikleri Bu yüzyılda tasavvufî Türk Halk Edebiyatının en önemli temsilcisi Hoca Ahmet Yesevî’dir. Normal hayatından daha çok menkıbevi“XII.YÜZYILDAN XVI.YÜZYILIN SONUNA KADAR ÂŞIK ŞİİRİ VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ” yazısının devamını oku
ÂŞIK FASILLARI
Umay Günay, Doğu Anadolu Bölgesi âşıklık geleneğinde görülen âşık faslının düzenini belli biçimde kaleme almıştır. Bu fasılda her şey sırayla ve belli bir düzen içerisinde olmuştur. Bu düzeni şu şekilde sıralayabiliriz. Merhabalaşma, hoşlama: Âşıkların, onları dinlemeye gelenlere hoş geldiniz dedikleri bölümdür Hatırlatma, canlandırma: Usta Aşıkların şiirlerine yer verilip saygı gösterdikleri bölümdür. Burada karşılaşma yoktur. Tekellüm:“ÂŞIK FASILLARI” yazısının devamını oku
ÂŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 3
Batı Türkleri arasında XVI. yüzyıldan bu yana (Türkiye, Azerbaycan, Balkanlar) âşıkların temsilcileri vardır. Bu üç bölgede âşık şiiri şekil ve içerik bakımından benzerlik göstermekle birlikte geçmişten günümüze âşıkların yoğun olarak yetiştiği çevreler de vardır. Yetiştikleri Bölgelere Göre Âşıklar Burada âşıklarımızın yetiştikleri coğrafyayı göz önünde bulundurduğumuzda şu şekilde sıralama yapabiliriz: Doğu Anadolu Bölgesi Doğu Anadolu Bölgesi’nde“ÂŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 3” yazısının devamını oku
ÂŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 2
Âşıklar, yetiştiklerin çevreye göre şu şekilde sınıflandırılmıştır: Yetiştikleri Çevreye Göre Bu durumda Fuad Köprülü (1961:173-177), Pertev Naili Boratav (1968:343), Eflatun Cem Güney (1962 :256-258), İlhan Başgöz (1968:9), İhsan Ozanoğlu(1965:7), Asım Bezirci(1993:24-26), Rauf Mutluay(1972:39), Mehmet Yardımcı(2004:159), Özgen Keskin(1983:9) araştırmacılarımız birbirine benzer sınıflamalar yapmışlardır. Bu sınıflamaları genelleyecek olursak âşıkları şu şekilde sınıflayabiliriz: Şehir ortamında yetişen âşıklar: Erzurumlu“ÂŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 2” yazısının devamını oku
ÂŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 1
Öne çıkan bazı sınıflamaları şu şekilde belirtebiliriz: Eğitim Durumlarına Göre Buradaki ilk sınıflamayı Fuat Köprülü yapmış ve şairleri de iki başlık altında toplamıştır. Kalem şairleri: Saz çalamayan fakat hazırlık olarak şiir söyleyen şairlerdir. Meydan şairi: Halk toplantılarında doğaçlama şiirler tertip ederek sazları ile çalıp söyleyen şairlerdir. Âşıkları eğitim durumuna göre şu şekilde sıralayabiliriz: Ümmî âşıklar:“ÂŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI 1” yazısının devamını oku
Edebi Günlüklerim 